Het politieke gekrakeel over de euro en de berichtgeving daarover blijft me verbazen. Ondertussen zitten we hierdoor wel opgescheept met irrationeel lage rente.
Ik heb de laatste dagen weer met verbazing de kranten gelezen. De directeur van het Centraal Plan Bureau, zo lezen we vandaag in De Telegraaf, zou gezegd hebben dat we op onze vingers na konden tellen dat perifere eurolanden niet zo goed op de winkel zouden passen als de Duitsers. Een terechte constatering, die ook al genoegzaam bekend bij de introductie van de euro.
Als ik dit lees denk ik wel meteen a. ja, maar waarom hebben we bij het bedenken van het euromechanisme dan hier geen rekening mee gehouden, b. waarom hebben we toen het fout dreigde te gaan met enkele landen (al vele jaren geleden) niet meteen ingegrepen en c. waarom lossen we deze schijnbare weeffout in het euromechanisme dan nu niet meteen op? Wat is de oplossing van de heer Teulings?
‘Aftreden Berlusconi mist effect' zo lazen we verder vandaag op de voorpagina van het Financieele Dagblad. ‘Het verwachte Berlusconi-effect bleef uit', zo schreef de krant. Wie had er op dit Berlusconi-effect gerekend dan? Welke onnozele bronnen hebben de journalisten van dit stukje geraadpleegd? Ik schreef donderdag nog in mijn column heel stellig dat het helemaal niet om de mannetjes draait, maar om de weeffout in het euromechanisme.
Overigens zouden volgens mij in een democratie bij het aftreden van premiers nieuwe verkiezingen moeten worden uitgeschreven. Het door hoge heren benoemen van Mario Monti en Lucas Papademos is bepaald niet democratisch en symptomatisch voor het huidige eurosysteem. De media ageren hier amper tegen. Het is helemaal niet onlogisch dat mensen door dit soort zaken zich afkeren van de politiek en dat iemand als Wilders daar garen bij probeert te spinnen.
Overigens is het natuurlijk een onzalig plan van Wilders om de gulden eventueel weer her in te voeren. Dat zou een stap terug in de geschiedenis zijn. De euro is, mits goed geregeld, een zegen voor Europa. Het zou Europa de wereldvaluta kunnen geven naast de Amerikaanse dollar en Chinese yuan renminbi. Europa moet vooruit, een politiek en economisch machtblok worden dat het evenwicht tussen de twee andere machtsblokken, die van de VS en China, bewaart in de wereld.
De heer Teulings van het CPB schat de voordelen van de introductie van de euro voor de gemiddelde Nederlander op een weeksalaris. Ik denk dat de voordelen groter zijn. Of zou hij stiekem rekening gehouden hem met de diefstal die plaatsvond toen de gulden zo'n 13% te goedkoop opging in de euro? De te goedkope omwisseling van de gulden naar de euro is destijds een blunder geweest van Kok en Zalm (en dan druk ik me nog zacht uit), maar dat staat even los van de voordelen die de euro nu heeft.
Ondertussen zijn de financiële markten door al het politieke gekrakeel nog steeds in grote stress. Opvallend is dat sinds enige dagen de korte Duitse rente (op de 3-maandsstaatslening) onder de 0% is gezakt (in de VS was dat al een paar keer eerder gebeurd). Normaal gesproken krijg je rente als je iemand een lening geeft. Dat is niet het geval bij Duitsland. Als je de Duitse staat kort geld leent, moet je rente toe betalen.
Een negatieve nominale rente is volstrekt onlogisch en een rechtreeks gevolg van het politieke geploeter in Europa. Er is hierdoor een enorme risicoaversie bij beleggers ontstaan: ze mijden staatsleningen van risicovollere landen (over aandelen nog maar gezwegen) en stoppen hun geld in arren moede maar in Nederlandse en Duitse staatsleningen, al weten ze van te voren dat ze er geld op toe moeten leggen.
En dan heb ik het nog niet eens over inflatie, eventuele vermogensrendementsheffing en de kosten van het aanschaffen en aanhouden van staatsleningen. De negatieve korte rente en de lage lange rente (de 10-jaars Duitse rente staat nu nog maar op 1,78%!) zijn een groot probleem voor pensioenfondsen, die tegen deze niet-rationeel lage rentes hun verplichtingen moeten verdisconteren. Oké, de Nederlandse rente staat iets hoger dan de Duitse, maar dat is maar een klein doekje voor het bloeden.
Ja, maar de markt heeft toch altijd gelijk, hoor ik u zeggen. De rente in Nederland en Duitsland zou daarom terecht zo laag staan. Ik ben inderdaad ook opgevoed met het idee dat de markt altijd gelijk heeft, maar na diverse crises en bubbles, ben ik ervan overtuigd dat de markt dat niet altijd heeft. De markt vertoont bij tijd en wijle irrationeel gedrag. Dat doet dus af en toe pijn (zoals nu onder andere in de dekkingsgraden van pensioenfondsen), maar dat biedt regelmatig ook unieke beleggingskansen. Mits u door de waan van de dag heen durft te kijken. Daarover aanstaande donderdag meer.